مراقبت های قبل و بعد از بوتاکس؛ چه کارهایی انجام دهیم و از چه کارهایی پرهیز کنیم؟

چرا مراقبت های قبل از بوتاکس مهم است؟

بخش مهمی از ایمنی بوتاکس حتی قبل از ورود سوزن به پوست اتفاق می‌افتد. پزشک باید بداند چه داروهایی مصرف می‌کنید، آیا قبلا بوتاکس یا سایر فرآورده های سم بوتولینوم تزریق کرده‌اید، بیماری زمینه ای خاصی دارید یا خیر و آیا در محل موردنظر برای تزریق، عفونت یا التهاب قابل توجهی وجود دارد. پیش از تزریق باید اطلاعات مربوط به داروها، مکمل ها، درمان های زیبایی قبلی و شرایط پزشکی در اختیار پزشک قرار گیرد.

مراقبت های قبل از بوتاکس

قبل از تزریق بوتاکس موارد زیر را در نظر داشته باشید:

1. درباره داروهایی که مصرف می‌کنید به پزشک اطلاع دهید.

این مورد یکی از مهم‌ترین مراقبت‌های قبل از بوتاکس است. پیش از تزریق، فهرست داروهای نسخه ای و بدون نسخه، مکمل های غذایی، ویتامین ها و فرآورده های گیاهی مصرفی خود را به پزشک اعلام کنید. به خصوص اگر داروهای رقیق کننده خون، بعضی آنتی‌بیوتیک ها، شل‌کننده های عضلانی یا داروهای دیگری مصرف می‌کنید که ممکن است بر خونریزی یا عملکرد عصبی ـ عضلانی اثر بگذارند، پزشک باید از آنها مطلع باشد.

داروی خود را برای انجام بوتاکس خودسرانه قطع نکنید. برای مثال، اگر آسپرین، وارفارین یا داروی ضدانعقاد دیگری به دلیل یک بیماری برای شما تجویز شده است، تصمیم درباره قطع یا تغییر آن باید توسط پزشکی گرفته شود که از وضعیت درمانی شما اطلاع دارد.

2. سابقه تزریق قبلی بوتاکس را پنهان نکنید.

اگر در ماه‌های اخیر بوتاکس، دیسپورت، زئومین یا فرآورده دیگری از سم بوتولینوم تزریق کرده‌اید، حتما به پزشک بگویید:

• چه محصولی تزریق شده است؟
• تزریق چه زمانی انجام شده؟
• در چه ناحیه‌ای تزریق داشته‌اید؟
• آیا بعد از تزریق عارضه یا نتیجه غیرعادی داشته‌اید؟

حتما توصیه می‌کنیم بیمار درباره دریافت سایر محصولات حاوی سم بوتولینوم طی چهار ماه گذشته به پزشک اطلاع دهد.

3. سابقه بیماری‌های عضلانی و عصبی را حتما مطرح کنید.

وجود برخی بیماری‌های عصبی ـ عضلانی می‌تواند حساسیت فرد نسبت به اثرات سم بوتولینوم را افزایش دهد. برای مثال ممکن است بیماری‌هایی مانند میاستنی گراویس، سندرم Lambert-Eaton و ALS ایجاد شود. سابقه مشکلات بلع یا تنفس نیز باید پیش از تزریق به پزشک گفته شود. داشتن یک بیماری زمینه‌ای الزاما به این معنی نیست که شما نمی‌توانید بوتاکس انجام دهید؛ اما تصمیم درباره ایمنی تزریق باید توسط پزشک گرفته شود.

4. اگر در محل تزریق عفونت وجود دارد، تزریق را جدی‌تر بررسی کنید.

وجود عفونت در محل برنامه ریزی شده برای تزریق یکی از موارد منع مصرف است. همچنین در صورت وجود التهاب قابل توجه در ناحیه تزریق، پزشک باید شرایط را ارزیابی کند. بنابراین اگر در روزهای قبل از نوبت دچار ضایعه عفونی، زخم یا مشکل پوستی قابل توجه در ناحیه موردنظر شده‌اید، بهتر است پیش از مراجعه موضوع را با پزشک یا کلینیک در میان بگذارید.

5. بارداری یا شیردهی را به پزشک اطلاع دهید.

بارداری، تصمیم برای بارداری یا شیردهی باید حتما پیش از تزریق مطرح شود. در عمل نیز بسیاری از پزشکان انجام بوتاکس زیبایی را در این دوران به زمان دیگری موکول می‌کنند و بوتاکس را در بارداری یا شیردهی به طور معمول توصیه نمی‌کنند.

6. درباره جراحی ها و درمان‌های زیبایی قبلی صحبت کنید.

اگر قبلا جراحی صورت، تزریق ژل، بوتاکس یا درمان زیبایی دیگری داشته‌اید، حتی اگر مربوط به مدت ها قبل باشد، آن را در جلسه مشاوره مطرح کنید. افتادگی پلک، عدم تقارن ابرو، ضعف بعضی عضلات صورت یا تغییرات ظاهری قبلی نیز اطلاعاتی هستند که می‌توانند روی انتخاب محل و مقدار تزریق اثر بگذارند.

7. بدون مشاوره مناسب فقط بر اساس تعداد واحد بوتاکس تصمیم نگیرید.

صورت افراد از نظر قدرت عضلات، فرم ابرو، تقارن دو سمت و نوع خطوط با یکدیگر متفاوت است. به همین دلیل، مقدار تزریق باید بعد از ارزیابی عضلات و هدف درمان مشخص شود؛ نه فقط بر اساس یک عدد ثابت یا تجربه شخص دیگری. مهارت فرد تزریق کننده نیز در ایمنی و نتیجه درمان اهمیت زیادی دارد. تزریق باید توسط پزشک با تجربه در این درمان انجام شود.

در روز تزریق بوتاکس چه کار کنیم؟

بهتر است با صورت تمیز برای تزریق مراجعه کنید. اگر آرایش دارید، ممکن است لازم باشد ناحیه موردنظر قبل از تزریق کاملا پاک و ضدعفونی شود. همچنین بهتر است در جلسه مشاوره صرفا نگویید می‌خواهم صورتم بی‌حرکت شود یا می‌خواهم هیچ خطی نداشته باشم. درباره چیزی که شما را آزار می‌دهد و نتیجه ای که انتظار دارید صحبت کنید. پزشک ممکن است از شما بخواهد اخم کنید، ابروها را بالا ببرید یا لبخند بزنید تا نحوه حرکت عضلات صورت مشخص شود. همین ارزیابی در تعیین نقاط تزریق اهمیت دارد.

مراقبت های بعد از بوتاکس

بعد از تزریق معمولا نیازی به استراحت در منزل وجود ندارد و بسیاری از افراد می‌توانند فعالیت های معمول خود را ادامه دهند. با این حال، چند نکته در ساعات ابتدایی اهمیت بیشتری دارد.

1. محل تزریق را ماساژ ندهید.

یکی از مهم‌ترین توصیه های بعد از بوتاکس این است که روی محل های تزریق فشار وارد نکنید و آنها را ماساژ ندهید. نواحی تزریق شده تا ۲۴ ساعت مالش یا ماساژ داده نشوند. بنابراین در همان روز تزریق از ماساژ صورت، فیشیال یا هر کاری که فشار قابل توجهی روی محل تزریق ایجاد می‌کند پرهیز کنید، مگر اینکه پزشک دستور دیگری داده باشد.

2. بلافاصله بعد از بوتاکس دراز نکشید.

فرد حدود ۲ تا ۴ ساعت بعد از تزریق دراز نکشد. لازم نیست این توصیه را به شکل اضطراب آور دنبال کنید؛ هدف این است که در ساعات ابتدایی از فشار غیرضروری روی ناحیه تزریق جلوگیری شود. اگر پزشک شما زمان مشخصی را توصیه کرده است، همان دستور را رعایت کنید.

3. ورزش سنگین را بلافاصله شروع نکنید.

برای رفتن به باشگاه درست بعد از تزریق عجله نکنید. دکتر سارا محمدی توصیه می کند دست کم دو ساعت قبل از فعالیت ورزشی شدید یا فعالیتی که ضربان قلب را به طور قابل توجه بالا می‌برد صبر شود. بعضی پزشکان با توجه به محل و نوع تزریق، فاصله بیشتری را پیشنهاد می‌کنند؛ بنابراین دستور اختصاصی پزشک تزریق کننده مقدم است.

4. آرایش بعد از بوتاکس ممنوع نیست، اما پوست را نمالید.

برخلاف برخی توصیه‌های رایج، استفاده از آرایش الزاما برای یک روز کامل ممنوع نیست. فرد می‌تواند پس از درمان آرایش کند، اما باید مراقب باشد هنگام استفاده از محصولات آرایشی ناحیه تزریق را فشار ندهد یا ماساژ ندهد. پس مسئله اصلی بیشتر نحوه آرایش کردن است تا خود آرایش.

5. صورت را با فشار نشویید.

شستشوی ملایم صورت معمولا مشکلی ایجاد نمی‌کند، اما در ساعات اولیه از ساییدن پوست، استفاده از ابزارهای پاک‌کننده، ماساژ شدید یا فشار مستقیم روی نقاط تزریق خودداری کنید. اگر پزشک برای شستشوی صورت یا استفاده از محصولات پوستی توصیه خاصی داده است، همان برنامه را دنبال کنید.

آیا بعد از بوتاکس می‌توان حمام کرد؟

حمام معمولی و شستشوی ملایم به خودی خود جزو ممنوعیت های اصلی ذکر شده در منابع معتبر نیست. با این حال بهتر است در ساعات ابتدایی، به خصوص اگر محل تزریق هنوز قرمز یا متورم است، از فشار دادن و ماساژ دادن پوست خودداری کنید. درباره سونا، جکوزی یا محیط های بسیار گرم نیز بهتر است دستور پزشک را ملاک قرار دهید؛ به خصوص اگر مستعد تورم یا کبودی هستید.

بعد از بوتاکس چگونه بخوابیم؟

مهم‌ترین محدودیت مربوط به چند ساعت ابتدایی بعد از تزریق است. بهتر است تا حدود ۲ تا ۴ ساعت بعد از تزریق دراز نکشید. بعد از عبور از این بازه، معمولا لازم نیست برای چند شب با اضطراب فقط در یک حالت مشخص بخوابید، مگر اینکه پزشک به دلیل محل تزریق یا شرایط خاص شما دستور دیگری داده باشد.

چه علائمی بعد از بوتاکس طبیعی هستند؟

بعد از تزریق ممکن است در بعضی افراد علائم خفیف و موقتی ایجاد شود، از جمله:

• قرمزی مختصر محل تزریق
• حساسیت یا درد خفیف
• تورم محدود
• کبودی
• سردرد در برخی افراد

درد، تورم یا کبودی محل تزریق از عوارض شناخته شده هستند و معمولا خفیف و گذرا هستند. بروز یک علامت خفیف الزاما به معنای ایجاد عارضه جدی نیست؛ اما اگر شدت علائم زیاد شود یا چیزی غیرعادی به نظر برسد، بهتر است با پزشک خود تماس بگیرید.

چه علائمی بعد از بوتاکس نیاز به پیگیری فوری دارند؟

عوارض بوتاکس در کاربردهای زیبایی معمول نیستند، اما آگاهی از علائم هشدار اهمیت زیادی دارد. اگر بعد از تزریق دچار علائمی مانند موارد زیر شدید، باید سریعا برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید:

• مشکل در تنفس
• مشکل در بلع
• اختلال در صحبت کردن
• ضعف عضلانی غیرعادی یا گسترده
• واکنش آلرژیک شدید
• تغییر قابل توجه یا غیرعادی در بینایی

اثر سم بوتولینوم در موارد نادر می‌تواند فراتر از محل تزریق ظاهر شود و علائمی شبیه بوتولیسم ایجاد کند؛ مشکلات تنفسی و بلع از علائمی هستند که نیازمند مراقبت پزشکی فوری اند.

نتیجه بوتاکس چه زمانی مشخص می‌شود؟

قرار نیست بلافاصله بعد از بیرون آمدن از کلینیک نتیجه نهایی بوتاکس را ببینید. اثر تزریق به تدریج ظاهر می‌شود معمولا طی ۱ تا ۳ روز اما مشخص شدن نتیجه کامل ممکن است یک هفته یا بیشتر زمان ببرد. بسیاری از افراد طی حدود ۳ تا ۷ روز تغییرات را مشاهده می‌کنند. به همین دلیل، قضاوت درباره کم یا زیاد بودن اثر بوتاکس در یکی دو روز اول منطقی نیست.

اگر بعد از بوتاکس یک سمت صورت متفاوت بود چه کنیم؟

در روزهای ابتدایی هنوز اثر دارو کامل نشده است و عضلات مختلف ممکن است با سرعت دقیقا یکسان پاسخ ندهند. به همین دلیل بهتر است پیش از تصمیم‌گیری درباره تزریق مجدد یا اصلاح، زمان ارزیابی تعیین شده توسط پزشک را رعایت کنید. اگر بعد از زمان تعیین شده برای بررسی نتیجه همچنان عدم تقارن قابل توجهی وجود داشت، پزشک می‌تواند وضعیت حرکت عضلات را دوباره بررسی کند و در صورت لزوم درباره اصلاح تصمیم بگیرد. هیچ‌وقت برای اصلاح سریع به صورت خودسرانه یا با فاصله بسیار کوتاه، تزریق دیگری انجام ندهید.

چه کارهایی را بعد از بوتاکس نباید انجام داد؟

اگر بخواهیم مهم‌ترین توصیه‌های بعد از تزریق را خلاصه کنیم:

• محل تزریق را ماساژ ندهید.
• در ساعات ابتدایی روی ناحیه تزریق فشار وارد نکنید.
• بلافاصله بعد از تزریق دراز نکشید.
• ورزش شدید را درست بعد از تزریق شروع نکنید.
• برای اصلاح نتیجه عجله نکنید.
• هر علامت غیرعادی یا شدید را نادیده نگیرید.
• توصیه های عمومی اینترنت را جایگزین دستور پزشک خود نکنید.

مهم‌ترین مراقبت قبل و بعد از بوتاکس چیست؟

اگر قرار باشد فقط یک نکته را به خاطر بسپارید، آن نکته ارتباط شفاف با پزشک است. قبل از تزریق درباره داروها، بیماری ها، درمان های قبلی و انتظارتان صحبت کنید. بعد از تزریق هم اگر علامتی غیرمنتظره ایجاد شد یا درباره روند نتیجه سوال داشتید، به جای امتحان کردن راهکارهای مختلف در خانه با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید.

تزریق بوتاکس وقتی توسط فرد واجد صلاحیت، با محصول معتبر و پس از ارزیابی مناسب انجام شود، معمولا دوره نقاهت طولانی ندارد؛ اما همین درمان نسبتا ساده نیز یک اقدام پزشکی است و نباید مانند یک خدمت آرایشی معمولی با آن برخورد کرد.

سوالات متداول

آیا بعد از بوتاکس می‌توانم سر کار بروم؟

در بیشتر موارد بله. بوتاکس معمولا نیاز به استراحت طولانی ندارد و بسیاری از افراد همان روز فعالیت‌های معمول خود را ادامه می‌دهند فقط نباید سر خود را تا 4 ساعت ابتدایی خم کنید.

چند ساعت بعد از بوتاکس می‌توان خوابید؟

توصیه می‌کنیم حدود ۲ تا ۴ ساعت بعد از تزریق دراز نکشید. اگر پزشک شما زمان متفاوتی تعیین کرده، دستور او را رعایت کنید.

آیا بعد از بوتاکس می‌توان صورت را شست؟

شستشوی ملایم معمولا مسئله اصلی نیست؛ آنچه باید از آن پرهیز شود مالش، ماساژ و فشار زیاد روی نواحی تزریق شده است.

آیا کبودی بعد از بوتاکس طبیعی است؟

کبودی محدود در محل تزریق ممکن است ایجاد شود و معمولا موقتی است. اگر کبودی بسیار گسترده، درد شدید یا علائم غیرمعمول دارید، با پزشک تماس بگیرید.

آیا باید قبل از بوتاکس آسپرین را قطع کنم؟

خیر نباید داروی تجویز شده را خودسرانه قطع کنید. بعضی داروهای رقیق‌کننده خون می‌توانند احتمال کبودی یا خونریزی را افزایش دهند، اما تصمیم درباره قطع یا تغییر آنها باید با نظر پزشک انجام شود.

در چه شرایطی نباید برای بوتاکس عجله کرد؟

وجود عفونت در محل تزریق، سابقه واکنش حساسیتی به فرآورده‌های سم بوتولینوم، برخی اختلالات عصبی ـ عضلانی، مشکلات بلع یا تنفس، بارداری و شیردهی از جمله شرایطی هستند که باید حتما پیش از تزریق با پزشک مطرح شوند.

این مطلب برای افزایش آگاهی عمومی نوشته شده و جایگزین ارزیابی یا توصیه اختصاصی پزشک نیست.